GÜNLÜK

Günlük iş, bir gün veya kısa süreli bir ihtiyaç için yapılan iş demek. Fuarda görev almak, taşınmaya yardım etmek veya bir günlük servis işi buna örnek olabilir. İş bir günlük olsa da ücretini, çalışma saatini, senden ne beklendiğini ve sigorta durumunu işe başlamadan konuşmak en doğrusu. Hizmet akdiyle çalışanlar SGK kapsamında sigortalı sayılır.

Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

Part-time, tam gün yerine daha kısa sürelerle çalışmak demek. Haftada birkaç gün veya günün belli saatlerinde çalışabilirsin; mesela haftada 3 gün kafede çalışmak veya akşamları birkaç saat paketleme yapmak gibi. Kaç gün ve kaç saat çalışacağını işe başlamadan netleştirmen iyi olur.

Kaynak: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Part-time çalışıyor olman emeğinin daha değersiz olduğu anlamına gelmez. Yapacağın işi, çalışma süreni, ne kadar ücret alacağını ve ödemenin ne zaman yapılacağını işe başlamadan konuş. Kısmi süreli çalışanların ücret ve bölünebilir haklarında çalışma süresiyle orantılı kurallar bulunur.

Kaynak: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Gündüz çalışıp akşam birkaç saat başka bir iş yapmak, öğrenciyken hafta sonu çalışmak veya boş zamanında özel ders vermek ek iş olabilir. Ek iş diye şartları belirsiz bırakma; ne yapacağını ve karşılığında ne alacağını baştan konuş.

Part-time çalışmak sigortasız çalışmak demek değildir. Kısmi süreli çalışanların sigortalılığı ve prim günleri için de kurallar vardır. Senden iş isteyen kişi veya işverenle sigorta konusunu işe başlamadan konuş; “birkaç saat çalışıyorum” diye bu konuyu boş bırakma.

Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

Kısmi süreli çalışmalarda ay içindeki toplam çalışma süresinin 7,5 saate bölünmesiyle prim günü hesaplanabilen durumlar vardır. Örneğin 60 saat çalışma bu hesaba göre 8 gündür. Buradaki 7,5 saat hesabı ücret için değil, sigorta günü içindir. Prim günlerinin doğru bildirildiğini kontrol etmek de iyi olur.

Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

Etkileyebilir; çünkü part-time çalışmada ay içinde daha az prim günü oluşabilir. SGK, belirli şartlarda kısmi süreli çalışmadan kalan eksik sürelerin tamamlanması veya borçlanılması için de düzenlemeler içeriyor. Part-time çalışıyorsan prim günlerini arada kontrol et.

Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

Emekli olmak çalışma hayatının mutlaka bittiği anlamına gelmez. Ancak emeklilik türüne ve çalışma şekline göre uygulanacak sosyal güvenlik kuralları değişebilir. İşe başlamadan kendi emeklilik ve SGK durumunu kontrol etmek en doğrusu.

Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

Öğrenciyken part-time veya ek iş yapmak isteyebilirsin. Ancak aldığın burs, kredi veya başka bir destek varsa çalışmaya başlamanın bunları etkileyip etkilemediğini ilgili kurumdan kontrol et. Yaşın, bursun veya sana özel başka bir durum varsa işe başlamadan şartlarını öğrenmek en doğrusu.

Burada “birkaç gün çalışıyorum, bir şey olmaz” diye düşünmemek lazım. İşe başlamak işsizlik ödeneğini etkileyebilir; bu nedenle işe başladığında güncel İŞKUR şartlarını ve bildirim yükümlülüğünü mutlaka kontrol et.

Kaynak: Türkiye İş Kurumu (İŞKUR)

Her gün aynı saatte işe gitmek yerine, ihtiyaç olduğunda çalışmanın kararlaştırıldığı bir çalışma biçimidir. Üstelik bunun da kuralları var; örneğin çalışma süresi belirlenmemişse haftalık 20 saat kabul edilmesi ve aksi kararlaştırılmadıkça çağrının en az dört gün önceden yapılması gibi hükümler bulunuyor.

Kaynak: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Olur. Ev hizmetlerinde çalışanlar için SGK'nın özel düzenlemeleri var. Aynı işveren yanında ayda 10 günden az çalışanlarla 10 gün ve daha fazla çalışanlar için uygulama farklı. “Haftada bir geliyor” diye sigorta konusunu yok saymamak gerekir.

Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

Çalışma şekline göre birden fazla yerde çalışmak mümkün olabilir; ancak mevcut iş sözleşmen, toplam çalışma düzenin veya sana özel başka şartlar sonucu değiştirebilir. Başka bir işe başlamadan mevcut sözleşmeni ve kendi durumunu kontrol et.

Evet, 18 yaşından küçükler de belirli şartlara bağlı olarak çalışabilir. Ancak yapabilecekleri işler ve çalışma süreleri yaşlarına göre sınırlıdır ve çocuklarla genç işçiler için özel koruyucu kurallar vardır. 18 yaşından küçüksen “her işte çalışabilirim” diye düşünmeden önce yaşına uygun çalışma şartlarını kontrol et.

Kaynak: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

İhtiyacın kadar süre için personel planlayabilirsin. Tam zamanlı kadro açmadan yoğun saatleri, hafta sonunu veya dönemsel işleri karşılamak mümkün olabilir. Part-time modelin avantajı çalışan hakkını azaltmak değil, çalışma süresini ihtiyaca göre kurabilmektir.

Part-time çalışan sigortasız değildir; ancak prim günü çalışma düzenine göre oluşabilir. Kısmi süreli çalışmada toplam çalışma süresinin 7,5 saate bölünmesiyle prim günü hesaplanabilen durumlar vardır. Bu nedenle ayın tamamında çalışmayan personelin prim günü de çalışma düzenine göre oluşabilir.

Kısmi süreli çalışma bunun için kullanılabilecek yasal çalışma biçimlerinden biridir. Restoranın akşam servisi, mağazanın hafta sonu veya işletmenin belli saatleri yoğunsa çalışma düzenini bu ihtiyaca göre kurabilirsin.

Var: çağrı üzerine çalışma. Bu da mevzuatta tanımlanmış bir çalışma biçimi. Ancak “iş olursa ararım” deyip bırakılmaz; çağrının zamanı ve çalışma süresi konusunda kurallar bulunur.

Var. Ev hizmetlerinde çalışanlar için özel SGK uygulamaları bulunuyor; ayda 10 günden az çalışma ile 10 gün ve üzeri çalışma farklı şekilde ele alınıyor. Bu nedenle temizlik, bakım gibi düzenli ama kısa süreli ihtiyaçlarda sistemi baştan doğru kurmak mümkün.

İşletmenin sürekli değil belli dönemlerde personele ihtiyacı varsa part-time çalışma, sürekli tam zamanlı kadro kurmadan ihtiyacın olduğu dönem ve saatlere göre iş gücü planlaması yapmaya yardımcı olabilir. Çalışanın ücret, sigorta ve diğer hakları ise kendi çalışma düzenine göre yürütülür.

İşin yapısı uygunsa farklı gün veya saatlerde farklı çalışanlarla çalışma düzeni kurulabilir. Örneğin sabah ve akşam yoğunluğunu farklı kişilerle karşılayabilirsin; her çalışanın kendi sözleşmesi, ücreti ve sigorta kaydı ayrı değerlendirilir.

Part-time çalışan da işçi haklarına sahiptir; avantaj hakları kaldırmak değildir. Ücret ve bölünebilir bazı haklar çalışma süresiyle orantılı yürütülebildiği için, ihtiyaç kadar çalışma süresi planlamak işveren açısından daha kontrollü bir personel maliyeti oluşturabilir.

Part-time çalışanda 14 günlük yıllık izin, 14 tam günlük ücret ödeyeceğin anlamına gelmez. İzin süresinde çalışanın normal çalışma planına denk gelen sürelerin ücretini ödersin. Çalışanın izin hakkı ise part-time olduğu için azaltılamaz. Bakanlığın düzenlemesi, kısmi süreli çalışanlara izin dönemine rastlayan çalışması gereken sürelerin ücretinin ödeneceğini açıkça söylüyor.

Çalışan kıdem tazminatına hak kazanmışsa part-time olması bu hakkı ortadan kaldırmaz. Ancak tazminatın parasal hesabında çalışanın geçerli ücreti esas alınacağından, aynı kıdem süresindeki daha yüksek ücretli tam zamanlı bir çalışana göre tutar daha düşük olabilir. Avantaj kıdem hakkının silinmesi değil, ücret seviyesinin part-time çalışma düzenine göre oluşmasıdır. Kıdem süresi hesabında hizmet süresi esas alınır.

Part-time çalışanın da hizmet süresine göre ihbar hakkı vardır. Ancak ihbar tazminatı söz konusu olduğunda ücret üzerinden yapılan hesap çalışanın part-time ücret düzeyine göre oluşur; bu nedenle aynı koşullardaki tam zamanlı çalışana göre parasal tutar daha düşük olabilir. Part-time olmak ihbar süresini ortadan kaldırmaz.

Genel olarak part-time çalışan sayısını “en fazla şu kadar kişi” diye sınırlayan genel bir sayı yok. İşinin ihtiyacına göre birden fazla part-time çalışanla çalışma düzeni kurabilirsin. Ancak her çalışan için sözleşme, ücret, SGK bildirimi ve çalışma süresi ayrı ayrı doğru yürütülmeli. Yani avantaj, tek tam zamanlı çalışan yerine ihtiyaca göre farklı gün ve saatlerde birden fazla kişiyle çalışma düzeni kurabilmek.

Kaynak: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

Evet, 4/a kapsamında bir çalışan birden fazla işveren yanında sigortalı olarak çalışabilir. Yani kişinin başka bir işyerinde sigortalı olması, senin yanında part-time çalışmasına tek başına engel değildir. Sen de kendi işyerindeki çalışmasını usulüne uygun bildirirsin. Çalışanın mevcut sözleşmesinde rekabet, başka işte çalışma gibi özel bir kısıtlama varsa ayrıca kontrol edilmeli.

Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)

Evet. Bu zaten part-time modelin önemli özelliklerinden biri. Bakanlık rehberinde kısmi süreli çalışanların birden fazla işverenle sözleşme yaparak farklı işyerlerinde çalışabileceği açıkça belirtiliyor. Ancak toplam çalışma süreleri ve mevcut sözleşmelerdeki yükümlülükler dikkate alınmalı.

Kaynak: T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı